Çocuklarda Aşı

İnsan ve hayvanlarda hastalık yapma yeteneğinde olan virüs, bakteri v.b. mikropların hastalık yapma karakterlerinden arındırılarak ya da bazı mikropların salgıladığı zehirlerin (toksinler) etkilerinin ortadan kaldırılarak, geliştirilen biyolojik maddelere aşı denir.

Aşı, insanları hastalıklardan ve onun kötü sonuçlarından koruyabilmek için sağlam ve risk altındaki kişilere uygulanır.

Vücut bu şekli ile kendisine zarar vermeyen mikrop ya da toksinleri tanır ve onlara karşı bir savunma yöntemi geliştirir. Böylece gerçek mikropla karşılaşıldığında da bu yöntemle savaşır ve kişi hastalığa yakalanmaz. Bu kişi artık o hastalığa karşı bağışıktır. Bağışıklama, aşıyla önlenebilir hastalıkların ve ölümlerin önlenmesi açısından en önemli toplum sağlığı müdahaleleri arasında yer almaktadır.

Aşı Nasıl Etki Eder?

Aşılar, belirli bir hastalığa yakalanmadan önce kişilere ulaşıp onların bağışıklanmalarını sağlamak amacıyla verilir. Vücutta savunma mekanizmasını uyararak, hastalık etkenini tanıyan ve bu etkenle karşılaşıldığında onu yakalayıp yok eden koruyucu maddelerin (antikorlar) oluşmasını sağlarlar. Bu şekilde aşılanan kişi aşılandığı hastalıklara karşı bağışık yani dirençli olur. Oluşan direnç genellikle ömür boyu vücutta kalır ve hastalık etkeni ile karşılaşınca onu etkisiz kılmak için savaşır.

Bebeğinizin doğduğu andan itibaren sağlıklı olabilmesi, enfeksiyonlardan ve buna bağlı gelişebilecek zararlardan ve sakatlıklardan korunabilmesi için aşılarını yaptırmalısınız. Sitemizin aşı bölümünde bebeğinizin doğduğu andan itibaren, hangi aylarda hangi aşıları olmalı,  bu aşıların olası yan etkileri, hangi durumlarda nelere dikkat edilmeli, daha önce yapılmayıp son dönemlerde piyasaya çıkan aşılar ve gelecekte üretilecek aşılar hakkında merak ettiklerinizi bu bölümde bulabilirsiniz. Aşılar, insan sağlığı için üretilen, insanlık ortak aklının muhteşem bir buluşudur.

Aşı Türleri

Aşıların hazırlanmasında kullanılan antijenlerin sınıflandırılmasına dayanılarak isimlendirilen pek çok aşı tipi vardır.

Aşı Tipi Tanımlama

Canlı Aşılar

• Canlı aşılar hastalığa neden olan yaban virusun ya da bakterinin laboratuvar koşullarında zayıflatılmasıyla üretilir.
• Bu şekilde elde edilen aşıdaki mikroorganizma çoğalma ve bağışıklık yanıtı oluşturma yeteneğine sahiptir.
• Hastalık yapıcı özellikleri ise zayıflatılmıştır.
• Canlı aşılar, bağışıklık sistemi zayıflamış ya da baskılanmış kişilere uygulanmamalıdır.
• Ülkemizde kullanılan canlı aşılar BCG (verem), OPA (çocuk felci), KKK (kızamık, kızamıkçık, kabakulak) ve suçiçeği aşılarıdır.

Ölü Aşılar

• Ölü aşıların farklı türleri bulunmaktadır.
• Bir mikroorganizmanın tümünü öldürülmüş halde içeren aşılara tüm hücreli aşı, mikroorganizmanın yalnızca belli kısımlarını içeren aşılara ise fraksiyone (alt birim) aşı denir.
• Tüm hücreli ölü aşılar kültür ortamında üretilen mikroorganizmanın ısı ya da kimyasal yöntemler kullanılarak öldürülmesiyle elde edilir.

Ülkemizde kullanılan Hepatit A aşısı ve inaktive polio (çocuk felci virüsü) aşısı bunun örnekleridir.

• Alt birim aşıları mikroorganizmanın tümünü değil yalnızca belli antijenik kısımlarını içerir. Alt birim aşılarını da subunit aşı ve toksoid aşı şeklinde iki temel gruba bölmek mümkündür. Ülkemizde kullanılan Hepatit B, pnömokok, Hib, aselüler boğmaca ve risk gruplarına önerilen meningokok ve grip aşıları subunit aşılarıdır.
• Toksoid aşılar ise toksini olan mikroorganizmaların toksinlerinin yapısı değiştirilerek toksik özellikleri yok edilmiş, bağışıklık yanıtı oluşturacak özellikleri korunmuş halini içerirler. Difteri ve tetanoz aşıları toksoid aşılardır.