Çocuk Check Up’ı Gerekli mi?

ÇOCUK CHECK-UP’I GERÇEKTEN GEREKLİ Mİ?

Merhaba Sevgili Anneler ve Babalar, bugün sizlerle, ebeveynlerden son yıllarda giderek daha sık duyduğum bir soruyu konuşmak istiyorum.

“Çocuk check-up’ı yaptırmalı mıyız?”

Aslında bu sorunun cevabı tek kelimeyle evet, ancak burada önce check-up kavramını doğru anlamamız gerekiyor. Çoğu insan check-up denildiğinde çok sayıda kan tahlili yapılan, görüntülemelerin istendiği kapsamlı bir sağlık taramasını düşünüyor. Oysa çocuklarda durum yetişkinlerden oldukça farklıdır.

Onların gelişimi sürekli değişen, her yaşta farklı ihtiyaçları olan dinamik bir süreçtir.

Bu nedenle çocuklarda check-up’ın amacı hastalık aramak değil, sağlıklı büyüme ve gelişmenin doğru ilerlediğinden emin olmaktır. Biz, buna aslında sağlam çocuk izlemi diyoruz.

Yani çocuk hasta olduğu için değil, sağlıklı olduğu dönemde de düzenli olarak değerlendirilmelidir.

Peki neden?

Çünkü, birçok hastalık başlangıç döneminde hiçbir belirti vermeyebilir. Örneğin, demir eksikliği olan bir çocuk sadece biraz daha iştahsız olabilir. D vitamini eksikliği olan bir çocuk sadece daha çabuk yoruluyor olabilir. Boy uzamasındaki yavaşlama aylar boyunca fark edilmeyebilir. Görme problemi yaşayan bir çocuk bunu size söylemeyebilir çünkü gördüğünün normal olmadığını bilemez. İşitme kaybı olan küçük bir çocuk geç konuşuyor diye düşünülebilir. Bazen büyüme eğrisindeki küçük bir sapma, altta yatan hormonal veya metabolik bir hastalığın ilk belirtisi olabilir.

İşte bütün bunları biz ancak düzenli takiplerle yakalayabiliriz.

Çocuk check-up’ında aslında neler değerlendiriyoruz?

Öncelikle çocuğun boyunu, kilosunu ve baş çevresini yaşına uygun büyüme eğrileri üzerinde değerlendiriyoruz. Çünkü önemli olan sadece boyunun uzun ya da kilosunun fazla olması değildir. Asıl önemli olan kendi büyüme eğrisini düzenli takip ediyor olmasıdır. Ardından detaylı fizik muayenesini yapıyoruz. Kalbini dinliyoruz. Akciğerlerini değerlendiriyoruz. Karın muayenesini yapıyoruz. Omurga gelişimini inceliyoruz. Duruş bozukluğu var mı? Kalça gelişimi normal mi? Geniz eti veya bademcik problemi var mı? Cilt bulguları bize herhangi bir hastalık düşündürüyor mu?

Bunların hepsi muayenenin önemli parçalarıdır.

Sonrasında gelişim basamaklarını değerlendiriyoruz. Özellikle ilk yıllarda bu bölüm son derece önemlidir. Çocuk yaşına uygun konuşuyor mu? Motor gelişimi beklenen seviyede mi? Sosyal iletişimi nasıl? Dikkati nasıl? Uyku düzeni nasıl? Beslenmesi yeterli mi?

Çünkü gelişimsel gecikmeler ne kadar erken fark edilirse müdahale şansı da o kadar artar.

Bir diğer önemli konu ise beslenme alışkanlıklarıdır.

Bugün birçok çocuk ya gereğinden fazla işlenmiş gıda tüketiyor ya da tam tersine çok seçici besleniyor. Bu durum vitamin ve mineral eksikliklerine yol açabiliyor. Her iştahsız çocukta kan tahlili yapmak doğru değildir. Ama gerekli gördüğümüz durumlarda kan örneğinden demir, B12 vitamini ve D vitamini gibi testleri planlayabiliyoruz.

Burada önemli olan herkese aynı testleri yapmak değil, çocuğun yaşına, öyküsüne ve muayene bulgularına göre karar vermektir.

Ebeveynlerden sık duyduğum bir cümle var.

“Hiç hasta olmuyor, o yüzden doktora getirmedik.” Aslında bu çok güzel bir haber. Ama tam da bu nedenle kontrolü ihmal etmemek gerekir.

Çünkü çocuk hekimliğinde en değerli yaklaşım, hastalık oluştuktan sonra tedavi etmek değil; oluşabilecek sorunları erkenden fark edip önlemektir.

Biz buna koruyucu hekimlik diyoruz. Koruyucu hekimlik, çocuk sağlığının temel taşlarından biridir.

Peki çocuklar ne sıklıkla kontrol edilmelidir?

İlk bir yaşta kontroller daha sık yapılır. Çünkü büyüme ve gelişim çok hızlıdır. Bir yaşından sonra yıllık kontroller genellikle yeterlidir. Okul çağına başlayan çocuklarda ise her eğitim yılı öncesinde genel bir değerlendirme yapılmasını öneriyoruz. Boy, kilo, tansiyon, görme, işitme, omurga değerlendirmesi, beslenme alışkanlıkları ve aşı takvimi bu kontrollerin önemli parçalarıdır.

Şunu özellikle vurgulamak istiyorum. Çocuk check-up’ı demek sadece kan tahlilleri yapmak demek değildir. İyi bir çocuk check-up’ının en önemli kısmı aslında ayrıntılı bir öykü almak ve dikkatli bir fizik muayenedir.

Gerekli görüldüğünde ise laboratuvar ve görüntüleme yöntemlerinden faydalanılır.

Her anne baba çocuğunun sağlıklı büyüdüğünü bilmek ister. Biz çocuk doktorlarının görevi ise bunu bilimsel olarak takip etmektir. Çünkü sağlıklı görünen bir çocukta bile erken fark edilen küçük bir sorun, ileride oluşabilecek daha büyük problemlerin önüne geçebilir.

Unutmayın;

Çocuk doktoruna sadece hasta olduğunuzda değil, sağlıklı kalmak için de gelmelisiniz.
Çünkü en başarılı tedavi, hiç ihtiyaç duyulmayan tedavidir. Sağlıklı günlerde görüşmek üzere.