Çocuklarda Görülen Bulaşıcı Hastalıklar ve Önlemler
Okulda çocuklar toplu halde bulundukları için bulaşıcı hastalıkların görülme ve yayılma hızı daha fazla olabilir. Çocukluk çağının hastalıkları, basit hastalıklar değildir; olası komplikasyon ve ciddi sonuçları olan enfeksiyonlardır. Bu tarz bulaşıcı hastalıklara aşılanma ile koruyucu önlemler kolaylıkla alınabilmektedir.
Nezle ile başlayabiliriz. Okullarda çocuklar uzun ders süreleri boyunca aynı havayı solurlar. Yine öğrenciler arasındaki yakın mesafe de çoğu zaman nezle gibi virüs kaynaklı durumların yayılımını kolaylaştırır. Nezle; hapşırma, burun akıntısı ve tıkanıklığı, öksürük, gözlerde sulanma gibi belirtilerle ortaya çıkar ve kolaylıkla yayılabilir.
Grip olarak bilinen influenza ise kaynağı özellikle öksürme veya hapşırma ile kişiden kişiye havaya kolayca yayılabilen virüslerdir. Çocukların hapşırma veya öksürme gibi durumlarda herhangi bir koruyucu refleks yapmamaları virüsün havada dolaşan damlacıklar yoluyla kolayca yayılmasına neden olur. Gribin en yaygın bulguları arasında ateş, titreme, vücut ağrıları, boğaz ağrısı, iştahsızlık ve yorgunluk vardır. Gribe bağlı orta kulak iltihabı, zatürre gibi istenmeyen ciddi kompliksyonlar gelişebilir. Bilinen en iyi korunma yöntemi grip aşısıdır. 6 ayını tamamlamış her çocuğa grip aşısı uygulanabilir.
Gastroenteritten yani mide bağırsak enfeksiyonundan bahsedecek olursak, bu hastalığa neden olan virüsler aile bireyleri arasında ve okullarda öğrenciler arasında hızla yayılmaktadır. Özellikle gıda hijyeni el ve tuvalet hijyeni gibi konular gastroenterite zemin hazırlamaktadır. Mide bağırsak enfeksiyonu belirtileri arasında ishal, bulantı, kusma, karın ağrısı, iştahsızlık ve ateş vardır.
Gelelim, Enfeksiyöz Mononükleoz’a. Bu hastalığa halk arasında öpücük hastalığı da denmektedir. Öpüşme gibi çok yakın temas, öksürme, hapşırma veya tükürük ile temas yoluyla yayılan EBV olarak kısaltılan ismi ile Epstein-Barr virüsüyle yayılmaktadır. Yaygın belirtileri arasında ateş, kas ağrıları, yorgunluk, boyunda büyüyen lenf bezeleri ve boğaz ağrısı bulunmaktadır.
Konjonktivit (Kırmızı Göz) de, bakteriler, virüsler, alerjiler veya kimyasallar gibi gözü tahriş eden maddelerden kaynaklanabilir. Bakterilerin veya bir virüsün neden olduğu bulaşıcı bir durumdur. Yaygın belirtileri arasında gözde kızarıklık, şişme, akıntı, çapaklanma, gözde ağrı-sulanma ve kaşıntı vardır. Adenovirüs konjoktivite sık olarak neden olabilir.
Yine annelerin en çok şikâyetçi olduğu sağlık sorunlarından biri de Saç Bitidir: kafa derisinden çok az miktarda kanla beslenen bitler, küçük parazitlerdir. Okul ortamında oldukça bulaşıcıdırlar, ancak tehlikeli değillerdir. Yaygın belirtileri arasında saçta küçük böcekler, kafa derisine yakın saç tellerinde sirke olarak bilinen yumurtalar, kafada kaşıntı, çizilmeden kaynaklanan küçük şişlikler veya yaralar vardır.
Uyuz hastalığı da kişiler arasında yakın temasla bulaşabilen önemli bir cilt hastalığıdır. Sarcoptes scabiei von hominis adlı akarın neden olduğu bulaşıcı bir deri hastalığıdır. Özellikle gece yoğunlaşan şiddetli kaşıntıya neden olur. Ciltte kızarıklık ve döküntülere neden olmaktadır. Mutlaka tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Tüm aile bireyleri tedavi planına dahil edilmelidir.
Genellikle kış ve sonbahar mevsimlerinde görülen Suçiçeği virüsü, suçiçeği ve zona olmak üzere iki farklı hastalığa neden olur. Vücuda giren virüs sinir dokusunda uykuya yatarak ilerleyen yaşlarda zona hastalığına dönüşebilir. Aşı ile koruma sağlanabilmektedir. Damlacıklar yoluyla havadan bulaşır. Kuluçka süresi ortalama 15 gündür. Belirtileri; halsizlik, hafif ateş, kaşıntılı döküntüler ve iştahsızlıktır. Birkaç gün içerisinde deride önce kırmızı leke şeklinde olup, daha sonra sivilceye dönüşen sulu kabarcıklar belirir ve tüm vücuda yayılır. Kabarcıklar 10 gün boyunca devam eder. Döküntülerin olduğu dönemde virüs yoğun olarak çevreye yayılır.
Bir diğer bulaşıcı hastalık olan El, ayak ve ağız hastalığı özellikle 5 yaş altı çocuklarda görülen oldukça bulaşıcı bir viral hastalıktır. Nadiren daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde de hastalık görülebilmektedir. Ateş, boğaz ağrısı, iştahsızlık, halsizlik bulguları ile birlikte; ağız çevresinde, ağız içinde, avuç içlerinde, ayak tabanlarında ve küçük çocuklarda bez bölgesinde görülen döküntüler ile karakterize bir klinik tablodur.
Kızamık ise yine bulaşıcı hastalıklar arasında çok yaygın görülür. Virüslerin neden olduğu kızamık hastalığı döküntülü ve bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Genellikle kış ve ilkbahar mevsimlerinde görülen kızamıktan korunmanın en etkili yolu kızamık aşısıdır, mutlaka her çocuğa zamanında yaptırılmalıdır. Vücutta kırmızı döküntüler şeklinde kendini gösteren kızamık, öksürük, ateş ve ishal ise diğer belirtileridir. Kızamık virüsü, tükürükle temas sonucu bulaşabilir. Hastalığı taşıyan bir kişi hapşırık ya da öksürük yoluyla virüslerin çevreye yayılmasına yol açabilir. Kuluçka dönemi 10 gün civarıdır. 1 hafta süreyle hastalık etkisini sürdürür.
Bir diğer bulaşıcı hastalık Kabakulaktır, özellikle parotis adı verilen tükürük bezlerini etkileyen viral bir enfeksiyondur. Parotis tükürük bezlerinde şişliğe ve ağrıya yol açar. 2-12 yaş arası aşısız çocuklar risk altındadır. Bu nedenle koruyucu olarak aşı önemlidir. Solunum salgıları yoluyla bulaşabilir. Virüs, belirtilerin görülmeye başlamasından 7 gün önce ve başladıktan sonra 8 güne kadar bulaşır. Hastalığa yakalanan bazı insanlarda herhangi bir belirti görülmezken bazı bireylerde ise hafif belirtiler bulunur. Belirtiler genellikle virüse maruz kaldıktan sonra yaklaşık olarak 2 ila 3 hafta sonra görülmeye başlar. Belirtileri; yüzün bir veya iki tarafında şişme, ağrılı tükürük bezleri, baş ağrısı, ateş, eklem ağrıları, çiğneme veya yutma sırasında ağrı, halsizlik, yorgunluk ve mide bulantısıdır.
Hayati risk oluşturan beyin zarı iltihabı olan menenjit hastalığı da bulaşabilen hastalıklardan biridir. Menenjit etkeni olan birçok mikroba karşı koruma sağlamak için aşılar uygulanmaktadır. Bu aşılarla ilgili doktorunuzla konuşabilirsiniz.
Son olarak Boğmaca ise akciğerler ve hava yollarında görülen yüksek bulaşıcılığa sahip bir bakteri enfeksiyonudur. Bulaşma dönemi, 30-40 gün daha devam eder. Öksürük damlacıklarıyla bulaşır. Aşı ile bağışıklık sağlanabilmektedir, bu bağışıklığın etkisi 5 ile 7 yıl kadar sürer. Belirtileri; öksürük nöbetleri, nefes darlığı, göğüsten gelen hışıltı, dudak ve tırnak yatağında morarma, küçük bebeklerde solunum durması, yüzde kızarıklık, halsizlik ve yorgunluk, kusma ve ishal olabilir. Mutlaka doktor kontrolü şarttır. Bebeklerin hastaneye yatırılarak gözetim altında tutulması gerekebilir.
Tüm çocuklara bulaşıcı hastalıklardan uzak sağlıklı bir yıl dilerim.
