Çocukların Başı Neden Ağrır?
Baş ağrısı; çocuk nörolojisinde en sık doktora başvurma nedenlerinden biridir. Ergenlik döneminde kızlarda erkeklere oranla iki kat daha sık görülmektedir. Yedi yaşındaki çocukların %40’ı, 15 yaşındaki çocukların %75’i sık olmayan baş ağrılarından yakınmaktadır.
Baş ağrısı şikayeti yaşayan her çocuğun annesi “Çocuğumun beyninde önemli bir şey olabilir mi?” sorusu ile bizlere başvurur. Diş çürüğü, kulak iltihabı, burun tıkanıklığı, göz sorunları ve enfeksiyon hastalıkları gibi birçok neden çocuklarda baş ağrısına neden olabilir. Ancak bu soru; çok iyi bir öykü, fizik ve nörolojik muayene, gerekiyorsa tetkiklerin yapılması ve bazen de izlem sonucu net olarak yanıtlanabilir.
Çocuklarda baş ağrısı primer baş ağrıları ve sekonder baş ağrıları olmak üzere iki temel grupta değerlendirilir. Baş ağrısı,diş hastalıkları, göz hastalıkları, sinüzit, çene eklemi sorunları, kulak enfeksiyonu, burun tıkanıklığı, boğaz enfeksiyonu, beyin kanaması, travmalar ve beyin tümörügibi başka bir nedene bağlı ise sekonder baş ağrısı olarak tanımlanır. Çocukluk çağında en sık görülen primer baş ağrıları ise gerilim tipi baş ağrısı ve migrendir.
Sıklıkla üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında da baş ağrısı olmaktadır ancak enfeksiyonun düzelmesi ile geçmektedir. Primer baş ağrıları; migren, gerilim tipi ve diğer özel tipte baş ağrılarıdır. Bunlar içinde en sık görülen migrendir, bilinenin aksine sinüzit daha az baş ağrısı sebebidir. Başka bir hastalığın belirtisi olmaksızın tekrarlayan baş ağrıları çocuklarda sıklıkla migren ve gerilim tipi baş ağrısı olarak gözlenmektedir. Çocukluk çağında bu iki ağrı tipinin aslında aynı hastalığın farklı iki göstergesi olduğu görüşü hakimdir.
Erişkinden farklı olarak çocukluk çağı migreninde; çocuğun uyumak istemesi ve ağrının uyku ile düzelmesi, çift taraflı ve iki saatten daha kısa süreli olma özellikleri sıklıkla görülür. Çocuklar migren ağrısını “çekiçle vuruyorlar” “kafamda bir şey atıyor” gibi anlatabilir. Yine çocuklarda taşıt tutması, bir nedene bağlı olmayan tekrarlayan baş dönmeleri, bir nedene bağlanamayan kusmalar ve karın ağrıları migren ile birlikte olabilir veya bu belirtiler çocuklarda migrenin öncül belirtisi olabilirler. Açlık, belli yiyecekler, gürültü, sıcak-soğuk, stres gibi etkenler migren ağrısını tetikleyebilir. Migren hastalarının yaklaşık % 80′ inde ailede özellikle annede migren öyküsü vardır.
Baş ağrısı şikayeti yaşayan her çocuğun annesi “Çocuğumun beyninde önemli bir şey olabilir mi?” sorusu ile bizlere başvurur. Diş çürüğü, kulak iltihabı, burun tıkanıklığı, göz sorunları ve enfeksiyon hastalıkları gibi birçok neden çocuklarda baş ağrısına neden olabilir. Ancak bu soru; çok iyi bir öykü, fizik ve nörolojik muayene, gerekiyorsa tetkiklerin yapılması ve bazen de izlem sonucu net olarak yanıtlanabilir.
Çocuklarda baş ağrısı primer baş ağrıları ve sekonder baş ağrıları olmak üzere iki temel grupta değerlendirilir. Baş ağrısı,diş hastalıkları, göz hastalıkları, sinüzit, çene eklemi sorunları, kulak enfeksiyonu, burun tıkanıklığı, boğaz enfeksiyonu, beyin kanaması, travmalar ve beyin tümörügibi başka bir nedene bağlı ise sekonder baş ağrısı olarak tanımlanır. Çocukluk çağında en sık görülen primer baş ağrıları ise gerilim tipi baş ağrısı ve migrendir.
Sıklıkla üst solunum yolu enfeksiyonları sırasında da baş ağrısı olmaktadır ancak enfeksiyonun düzelmesi ile geçmektedir. Primer baş ağrıları; migren, gerilim tipi ve diğer özel tipte baş ağrılarıdır. Bunlar içinde en sık görülen migrendir, bilinenin aksine sinüzit daha az baş ağrısı sebebidir. Başka bir hastalığın belirtisi olmaksızın tekrarlayan baş ağrıları çocuklarda sıklıkla migren ve gerilim tipi baş ağrısı olarak gözlenmektedir. Çocukluk çağında bu iki ağrı tipinin aslında aynı hastalığın farklı iki göstergesi olduğu görüşü hakimdir.
Bebeklerde baş ağrısını düşündüren bulgular nelerdir?
Tanı için en temel basamak ailenin gözlemidir. Çocuğunuz baş ağrısı yüzünden günlük aktivitelerinden kalıyor, ödevlerini yapmakta ve dersi dinlemekte güçlük çekiyor ise mutlaka doktora başvurulmalıdır. 3 yaşına kadar çocukların şikayetlerini net olarak dile getiremediklerini düşünürsek bu yaş grubunda ani ve fışkırır tarzda kusma, uykuya meyil, aşırı ağlama, huzursuzluk ve denge bozukluğu gibi belirtileri takip etmek gerekir.Çocuklarda migren olabilir mi?
Migrenin ailesel geçiş özelliği vardır. Ailesinde baş ağrısı olan, baş ağrısı yakınmasına bulantı ve kusmaeşlik eden, ışıktan, sesten rahatsız olan, ataklar halinde ve zonklayıcı karakterde bir saatten uzun süren baş ağrısı olan çocuklarda migren ön planda düşünülmelidirErişkinden farklı olarak çocukluk çağı migreninde; çocuğun uyumak istemesi ve ağrının uyku ile düzelmesi, çift taraflı ve iki saatten daha kısa süreli olma özellikleri sıklıkla görülür. Çocuklar migren ağrısını “çekiçle vuruyorlar” “kafamda bir şey atıyor” gibi anlatabilir. Yine çocuklarda taşıt tutması, bir nedene bağlı olmayan tekrarlayan baş dönmeleri, bir nedene bağlanamayan kusmalar ve karın ağrıları migren ile birlikte olabilir veya bu belirtiler çocuklarda migrenin öncül belirtisi olabilirler. Açlık, belli yiyecekler, gürültü, sıcak-soğuk, stres gibi etkenler migren ağrısını tetikleyebilir. Migren hastalarının yaklaşık % 80′ inde ailede özellikle annede migren öyküsü vardır.
Çocuğumun baş ağrıları psikolojik olabilir mi ?
Bu sorunun yanıtını hem erişkinlerde hem de çocuklarda altta yatan sekonder nedene bağlı baş ağrısı olmadığından emin olunduktan sonra ve izlem sonucu vermek gerekir. Sadece psikolojik nedene bağlı baş ağrıları (depresyon, kaygı bozukluğu gibi nedenler sonucu) olabilir. Sıklıkla görülen ise primer baş ağrıları olanlarda ek olarak bu tip rahatsızlıkların veya bazı kişilik özelliklerinin varlığıdır. Çocuklarda okul sorunları, aile sorunları baş ağrıları ile birlikte görülebilir. Bunlardan hangisinin baş ağrısına neden olduğu ancak uzman doktorlar tarafından belirlenebilir. Bu konuda çocuk psikiyatristleri, aile, çocuk ve öğretmen işbirliği gerekli olabilir.Çocuklarda baş ağrısı tedavisi nasıl olmalıdır?
Baş ağrısı olan bir çocukta öncelikli hedef, altta yatan tıbbi bir durum olup olmadığının ortaya konmasıdır, bu durum dışlandıktan sonra altta yatan bir nedene bağlı olmayan (primer nedenli) baş ağrıları teşhisi konabilmektedir.- Öncelikle çocuğun uyku düzeni sağlanmalıdır.
- Yemek düzeni de baş ağrısı için bir neden olabilir. Yemekleri düzenli verilmelidir.
- Her başı ağrıdığında ağrı kesici verilmemelidir.
- Loş, sessiz bir odada dinlenmesi sağlanır ve sadece çok gerekli durumlarda doktora danışarak ağrı kesici ilaç vermek daha uygun olacaktır.
- Aileler bazı uyarıcı semptomlar açısından dikkatli olmalıdır. Çocuğunuz gece uykudan baş ağrısı ile uyanıyorsa ya da sabah kalkar kalkmaz başı ağrıyorsa, zonklayıcı, şiddeti giderek artan karakterde bir baş ağrısı varsa, ek nörolojik bulgu eşlik ediyorsa zaman kaybetmeden doktora başvurmalısınız.
- Eğer baş ağrısı yakın zamanlarda başlamışsa, şiddet ve sıklığı giderek artıyorsa, geceleri hastayı uyandırıyorsa, her zaman sabahları oluyorsa, genellikle kusma ile birlikteyse, şimdiye kadarki en şiddetli baş ağrısı ise diğer nedenli baş ağrısı düşünülmelidir. Bu özellikleri gösteren baş ağrılarının nedenleri; beyinin kendisinden kaynaklanan olaylar olabileceği gibi (tümör,epilepsi, kanama, menenjit, damar tıkanıklığı, anevrizma vb.) diğer sistemleri tutan hastalıklar da (tansiyon yüksekliği, hormon bozukluğu vb.) olabilir. Bu durumlarda doktorunuz size ek şikayetlere yönelik sorular sorar ve genellikle muayenede normal olmayan bulgular saptar. Doktor şüphelendiği hastalıklar için kan, idrar ya da beyin görüntülemesini içeren ileri tetkikler isteyebilir.
